Điểm chớp cháy là gì?
Điểm chớp cháy là nhiệt độ thấp nhất mà chất lỏng bay hơi đủ để tạo hỗn hợp hơi – không khí có thể bắt lửa khi có nguồn đánh lửa. Ở nhiệt độ này ngọn lửa chỉ lóe lên rồi tắt, vì hơi sinh ra chưa đủ để duy trì cháy. Điều quan trọng cần nhớ: chất lỏng không cháy, hơi của nó mới cháy.
Cần phân biệt 3 khái niệm thường bị nhầm:
| Khái niệm | Định nghĩa | Ví dụ với dầu diesel (khoảng) |
|---|---|---|
| Điểm chớp cháy (flash point) | Hơi bắt lửa thoáng qua khi có nguồn lửa | trên 55°C |
| Điểm cháy (fire point) | Hơi bắt lửa và cháy duy trì ít nhất 5 giây, thường cao hơn điểm chớp cháy vài độ đến khoảng 10°C | cao hơn điểm chớp cháy |
| Nhiệt độ tự bốc cháy (autoignition) | Chất tự cháy mà không cần ngọn lửa | khoảng 210 – 250°C |
Điểm chớp cháy của các chất thường gặp
| Chất | Điểm chớp cháy (cốc kín, khoảng) | Mức độ nguy hiểm |
|---|---|---|
| Xăng | khoảng −43°C | Rất cao |
| Acetone | khoảng −20°C | Rất cao |
| MEK (methyl ethyl ketone) | khoảng −9°C | Rất cao |
| Ethyl acetate | khoảng −4°C | Rất cao |
| Toluene | khoảng 4°C | Rất cao |
| Methanol | khoảng 11°C | Cao |
| IPA (isopropanol) | khoảng 12°C | Cao |
| Ethanol | khoảng 13°C | Cao |
| Butyl acetate | khoảng 22 – 27°C | Cao |
| Xylene | khoảng 27 – 32°C | Trung bình |
| Dầu diesel | trên 55°C | Thấp hơn |
| Dầu nhớt, dầu thủy lực | trên 150°C | Thấp |
Giá trị thay đổi theo độ tinh khiết và phương pháp đo; số liệu chính xác theo mục 9 của phiếu an toàn hóa chất (SDS).
Đo điểm chớp cháy bằng cách nào?
Mẫu chất lỏng được gia nhiệt từ từ trong cốc thử, định kỳ đưa ngọn lửa nhỏ lại gần bề mặt; nhiệt độ lúc thấy lóe lửa là điểm chớp cháy.
- Cốc kín (closed cup): hơi bị giữ lại nên cho kết quả thấp hơn, sát với điều kiện bồn chứa. Phương pháp phổ biến: Pensky-Martens (ASTM D93, ISO 2719), Tag (ASTM D56), Abel. Quy định vận chuyển hàng nguy hiểm dùng kết quả cốc kín.
- Cốc hở (open cup): ví dụ Cleveland (ASTM D92), thường dùng cho dầu nhớt, chất có điểm chớp cháy cao.
Phân loại chất lỏng dễ cháy theo điểm chớp cháy
| Phân loại GHS | Điều kiện | Nhóm đóng gói UN (vận chuyển) |
|---|---|---|
| Loại 1 | Điểm chớp cháy < 23°C và điểm sôi đầu ≤ 35°C | Nhóm I |
| Loại 2 | Điểm chớp cháy < 23°C và điểm sôi đầu > 35°C | Nhóm II |
| Loại 3 | Điểm chớp cháy từ 23°C đến 60°C | Nhóm III |
| Loại 4 | Điểm chớp cháy trên 60°C đến 93°C | Không thuộc nhóm 3 khi vận chuyển (trừ trường hợp đặc biệt) |
Trên thực tế, nhiệt độ kho tại Việt Nam thường 30 – 40°C, vượt điểm chớp cháy của hầu hết dung môi. Nghĩa là trong bồn chứa luôn có hơi dễ cháy, chỉ cần một tia lửa là đủ gây cháy.
Chọn bao bì cho chất có điểm chớp cháy thấp

Nguồn đánh lửa nguy hiểm nhất khi chiết rót dung môi là tĩnh điện sinh ra khi chất lỏng chảy qua van, ống. Nhựa HDPE thông thường là vật liệu cách điện, nên với chất lỏng dễ cháy trong khu vực có nguy cơ nổ (ATEX Zone 1, Zone 2) cần bao bì dẫn điện hoặc tiêu tán điện tích:
| Bao bì | Phù hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Tank IBC 1000L chống cháy nổ, chống tĩnh điện | Toluene, xylene, ethyl acetate, MEK, IPA ở quy mô 1.000 lít | Bắt buộc nối tiếp địa khi nạp và xả |
| Thùng phuy sắt 200 – 220 lít | Dung môi, xăng dầu lượng vừa | Tiếp địa phuy và phễu, đầu rót |
| Tank IBC inox | Dung môi đặc biệt, tái sử dụng lâu dài | Chi phí cao hơn |
| Tank IBC nhựa tiêu chuẩn | Chất có điểm chớp cháy cao (dầu nhớt, dầu thủy lực) hoặc không cháy | Không dùng cho dung môi dễ cháy trong khu vực nguy hiểm |
Tìm hiểu thêm về chất chống tĩnh điện và yêu cầu ATEX cho Tank IBC trong nhà máy sơn.
Lưu ý an toàn khi lưu trữ chất dễ cháy
- Đặt biển cảnh báo, cấm lửa, cấm hút thuốc tại khu vực lưu chứa.
- Kho thông gió tốt, tránh nắng, cách xa nguồn nhiệt và thiết bị điện không phòng nổ.
- Tiếp địa và đẳng thế cho bồn, phương tiện, thiết bị chiết rót.
- Đậy kín nắp sau khi chiết để hạn chế hơi thoát ra.
- Huấn luyện nhân viên định kỳ, trang bị bình chữa cháy phù hợp (bọt, bột, CO₂).
Câu hỏi thường gặp
Điểm chớp cháy là gì?
Là nhiệt độ thấp nhất mà hơi của chất lỏng có thể bắt lửa thoáng qua khi gặp nguồn lửa. Điểm chớp cháy càng thấp, chất càng dễ gây cháy.
Điểm chớp cháy và điểm cháy khác nhau thế nào?
Tại điểm chớp cháy, ngọn lửa chỉ lóe lên rồi tắt. Tại điểm cháy, cao hơn vài độ, hơi sinh ra đủ để duy trì cháy liên tục.
Chất lỏng có điểm chớp cháy bao nhiêu thì là hàng nguy hiểm khi vận chuyển?
Từ 60°C trở xuống (đo cốc kín) thuộc nhóm 3 – chất lỏng dễ cháy theo quy định vận chuyển hàng nguy hiểm của Liên Hợp Quốc.
Điểm chớp cháy của dầu diesel là bao nhiêu?
Thường trên 55°C, tùy loại nhiên liệu. Xăng có điểm chớp cháy khoảng −43°C nên nguy hiểm hơn nhiều.
Có chứa toluene trong Tank IBC nhựa thường được không?
Không khuyến nghị. Toluene có điểm chớp cháy khoảng 4°C và tích tĩnh điện khi chảy; nên dùng Tank IBC chống tĩnh điện có tiếp địa hoặc phuy sắt.
Zonepack Việt Nam – cung cấp Tank IBC, phuy sắt cho nhà máy hóa chất, sơn, mực in từ năm 2017. Thông tin mang tính tham khảo; đánh giá rủi ro cháy nổ cụ thể theo SDS và quy định phòng cháy chữa cháy hiện hành. Nội dung được Bộ phận quản lý chất lượng kiểm tra, cập nhật 17/11/2026.























